Dünya Sağlık Örgütü destekli üst düzey bir sempozyum, afet, çatışma ve salgınlarda rehabilitasyon ile yardımcı teknolojinin acil sağlık yanıtının dışında bırakılamayacağını vurguladı. 23 Haziran 2025 tarihli DSÖ duyurusuna göre 29 Nisan'da Cenevre'de Çin ve Pakistan'ın eş ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya 15 daimi temsilcilik ile 20'den fazla üye devletten 80'i aşkın katılımcı katıldı.
Toplantıdaki temel mesaj, yardımcı ürünler ve rehabilitasyonun kriz sonrasına ertelenebilecek isteğe bağlı hizmetler olmadığı yönündeydi. WHO-UNIATF çağrısı, acil durum hazırlığını ve yardımcı teknolojinin önceden konumlandırılmasını; ülke düzeyinde hazırlığı; rehabilitasyon ve yardımcı teknolojiyi hızlı yanıta dahil etmeyi üç stratejik sütun olarak sıraladı.
Üç sütunlu hazırlık ve yanıt çerçevesi
İlk sütun, kurumların kriz başlamadan önce hazırlık yapması ve gerekli yardımcı ürünleri konumlandırması. İkinci sütun, ülkelerin kendi acil durum planlarında bu hizmetleri görünür kılması. Üçüncü sütun ise rehabilitasyon ile yardımcı teknolojinin acil müdahale sırasında sunulması. Bu yaklaşım, yaralanma ve işlev kaybının uzun vadeli sonuçlarını azaltmaya dönük bir planlama olarak tanımlanıyor.
DSÖ Sağlık Acilleri Programı yöneticisi Dr. Michael Ryan, rehabilitasyonun ikincil bir öncelik olmadığını; yaşam kurtardığını, onuru geri verdiğini ve iyileşmeyi mümkün kıldığını söyledi. Açıklama, acil yanıtın yalnızca ilk müdahale ve tedaviden ibaret görülmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
İhtiyaç krizle birlikte hızla büyüyor
DSÖ rehabilitasyon sayfasına göre bugün her üç kişiden biri rehabilitasyondan yararlanabilecek bir sağlık durumuyla yaşıyor. Bazı düşük ve orta gelirli ülkelerde ihtiyacı olanların yüzde 50'sinden fazlası bu hizmete ulaşamıyor. Çatışma, afet ve salgınlar rehabilitasyon ihtiyacını kısa sürede artırıyor.
Kaynak: WHO - Assistive technology and rehabilitation in health emergencies ve WHO - Rehabilitation.