Dünya Sağlık Örgütü, 9 Nisan 2024’te yayımladığı Küresel Hepatit Raporu’nda viral hepatitin her gün 3 bin 500’den fazla kişinin ölümüne neden olduğunu açıkladı. Rapora göre ölümler 2019’da 1,1 milyonken 2022’de 1,3 milyona yükseldi.
2022’de hepatit kaynaklı ölümlerin yüzde 83’ü hepatit B, yüzde 17’si hepatit C ile ilişkiliydi. Aynı yıl 254 milyon kişi kronik hepatit B, 50 milyon kişi kronik hepatit C ile yaşıyordu; yeni enfeksiyon sayısı 2,2 milyona ulaştı.
Tanı ve tedavi açığı
Kronik hepatit B yaşayanların yalnızca yüzde 13’ü tanı aldı ve yüzde 3’ü antiviral tedavi gördü. Hepatit C’de tanı oranı yüzde 36, tedavi oranı yüzde 20 oldu. Tedaviye erişim açığı, önlenebilir ölümlerin artmasındaki başlıca nedenlerden biri olarak gösterildi.
Hastalığın yükünün yarısı 30–54 yaş grubunda toplandı; ölümlerin önemli bölümü düşük ve orta gelirli ülkelerde görüldü. Afrika’da yeni hepatit B enfeksiyonlarının yüzde 63’ü görülürken doğum dozu aşılaması yüzde 18’de kaldı.
Hepatit C’de sadeleştirilmiş bakım
DSÖ’nün 2022 tarihli hepatit C kılavuzu, doğrudan etkili antiviral tedaviyi birinci basamakta daha erişilebilir hale getirmeyi ve tedavi yaşını 3’e kadar indirmeyi önerdi. Örgüt, test ve tedavinin temel sağlık hizmetlerine entegre edilmesini istedi.
DSÖ, ilaç fiyatlarının ve tanı kapasitesinin ülkeler arasında eşitlenmesini; hepatit B ve C hedeflerinin ulusal sağlık planlarına alınmasını tavsiye etti.
Önlenebilir kayıplar
Hepatit B ve C çoğu kişide uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği için tanı açığı, hastalık yükünün görünür bölümünden daha geniş olabiliyor. DSÖ’nün verileri, test hizmetlerinin yalnızca hastanelerde değil, birinci basamakta ve riskin yüksek olduğu topluluklarda erişilebilir olmasının önemini ortaya koyuyor.
Hepatit B’de doğum dozu aşısı, hepatit C’de ise tanı ile doğrudan etkili tedavinin hızlı biçimde eşleştirilmesi farklı müdahale alanları oluşturuyor. Bu iki yaklaşımın birlikte güçlendirilmesi, yeni enfeksiyonları ve ilerlemiş karaciğer hastalığına bağlı ölümleri azaltmaya yönelik sağlık planlarının temelini oluşturuyor.