Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF, sağlık tesislerindeki su, sanitasyon, hijyen, çevresel temizlik ve atık yönetimine ilişkin 2025 verilerini 18 Ağustos 2026’da yayımladı. JMP raporuna göre tesislerin yüzde 85’inde temel su, yüzde 72’sinde temel el hijyeni ve yüzde 71’inde temel atık hizmeti bulunuyor.
Temel sanitasyon hizmeti yalnızca yüzde 40, çevresel temizlik ise yüzde 59 oranında. Tesislerin yaklaşık onda birinde su veya sanitasyon hizmeti bulunmuyor. Temel hizmet hesabında güvenli, erişilebilir ve cinsiyete uygun tuvaletlerin yanı sıra adet hijyeni olanakları da dikkate alınıyor.
En yoksul ülkelerde açık daha büyük
En az gelişmiş ülkelerde temel çevresel temizlik oranı yüzde 24’te kaldı. DSÖ, güvenilir su, erişilebilir tuvalet, el hijyeni, etkili temizlik ve güvenli atık yönetiminin sağlık planlaması, finansmanı ve izleme sistemlerine birlikte alınmasını istedi.
UNICEF, yalnızca bir tuvaletin bulunmasının yeterli olmadığını; tuvaletin kadınlar, kız çocukları ve engelli kişiler için güvenli ve erişilebilir olması gerektiğini vurguladı.
İzleme ve finansman
DSÖ ve UNICEF’in 9 Temmuz 2025 tarihli ülke izleyicisi 107 ülkeyi kapsıyordu. Buna karşın hizmetleri sürdürecek finansmanı güvence altına alan ülkelerin oranı yüzde 17’de kaldı. Sağlık tesislerinde el hijyenine yapılan yatırımların sağlık sonuçlarına güçlü katkı sunduğu belirtildi.
DSÖ’nün 54 patojen için yayımladığı arka plan belgeleri de güvenli su ve sanitasyon sistemlerinin enfeksiyonları önlemedeki rolünü ortaya koydu. Rapor, sağlık hizmetlerinin güvenliği için altyapı ve işletme bütçelerinin birlikte ele alınmasını istedi.
Sağlık hizmetinin güvenlik koşulu
Bu göstergeler yalnızca bina altyapısını değil, sağlık hizmetinin güvenli yürütülmesi için gereken günlük işletme koşullarını ölçüyor. Suya, tuvalete, el hijyenine, temizlik malzemelerine ve atık hizmetine aynı anda erişilememesi; enfeksiyon kontrolü, hasta mahremiyeti ve çalışan güvenliği bakımından ayrı riskler oluşturuyor.
Rapordaki oranlar tüm sağlık tesislerinde aynı düzeyde hizmet bulunduğu anlamına gelmiyor. Temel hizmet sınıflandırması, belirli asgari koşulların karşılanıp karşılanmadığını gösteriyor; ülkeler arasındaki altyapı, finansman ve izleme farklarını ayrıca değerlendirmek gerekiyor.