Dünya Sağlık Örgütü, ihmal edilen tropikal hastalıklara ilişkin küresel raporunu 22 Ekim 2025’te yayımladı. Rapora göre 2023’te en az bir ihmal edilen tropikal hastalığa müdahale edilmesi gereken kişi sayısı 1,495 milyar oldu.
Bu sayı 2022’ye göre 122 milyon, 2010 bazına göre yüzde 32 daha düşük. 2023’te en az bir NTD için tedavi edilen kişi sayısı 867,1 milyona çıktı. Hastalık yükü 2015–2021 arasında 17,2 milyon DALY’den 14,1 milyon DALY’ye; NTD’ye bağlı ölümler 139 binden 119 bine geriledi.
İlaç ve tanı desteği
2024 sonu itibarıyla 12 üretici, 19 tür NTD ilacını bağışlıyordu. 2011’den bu yana yaklaşık 30 milyar tablet ve flakon teslim edildi; 2024 tedavilerinde 1,8 milyarı kullanıldı. DSÖ aynı yıl beş NTD için 1 milyondan fazla tanı testinin tedarikini kolaylaştırdı.
Yedi ülke 2024’te en az bir NTD’yi ortadan kaldırdığı için DSÖ tarafından tanındı. Afrika’da 14 ülke, hastalık hizmetlerinin sürdürülebilirliği için ulusal plan hazırladı.
Finansman ve eşitsizlik
NTD programlarına yönelik resmi kalkınma yardımı 2018–2023 arasında yüzde 41 azaldı. DSÖ, vektör kaynaklı ölümler, güvenli su ve sanitasyon erişimi, cepten sağlık harcamaları ve cinsiyete göre ayrıştırılmış veri alanlarında ilerlemenin hızlandırılması gerektiğini bildirdi.
WHA78’de Mayıs 2025’te kabul edilen iki karar, 2021–2030 yol haritasını ve çok sektörlü yanıtı güçlendirmeyi amaçladı. DSÖ, toplulukların damgalama ve ayrımcılıkla mücadelede karar süreçlerine dahil edilmesini istedi.
İlerleme ile ihtiyaç arasındaki fark
Müdahale gereken kişi sayısındaki düşüş, NTD programlarında ilerleme olduğunu gösterse de 1,495 milyarlık sayı hastalıkların hâlâ geniş bir nüfusu etkilediğini ortaya koyuyor. Tedavi edilen kişi sayısının artması da ilaç dağıtımının yanında tanı, takip ve sağlık hizmetlerinin sürekliliğinin korunmasını gerektiriyor.
Finansman azalması, güvenli su ve sanitasyon eksikliği ile damgalama; aynı hastalık için yürütülen sağlık müdahalelerinin kalıcılığını zayıflatabiliyor. Bu nedenle DSÖ’nün yol haritası, ilaç bağışlarının yanı sıra ulusal planlama, toplum katılımı ve ayrıştırılmış veriyi de ilerlemenin ölçümüne dahil ediyor.