Dünya Sağlık Örgütü Küresel Sağlık Gözlemevi, ev içi hava kirliliği temasında 2023 yılı için dünya nüfusunun yüzde 74’ünün temiz yakıt ve teknolojileri birincil olarak kullandığını bildirdi. DSÖ tahmininde belirsizlik aralığı yüzde 70–77. Aynı gösterge 2000 yılında yüzde 49 olarak hesaplanmıştı.
Gösterge neyi ölçüyor?
Veri, Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 7.1.2 kapsamında temiz yakıt ve teknolojilere birincil bağımlı nüfus oranını ifade ediyor. “Temiz” sınıflaması elektrik, doğalgaz, LPG, biyogaz, etanol, güneş enerjisi ve ilgili emisyon hedeflerini karşılayan teknolojileri kapsıyor. Tanım, yalnızca yakıt adını değil, kullanılan teknoloji ve emisyon koşullarını da dikkate alıyor.
DSÖ, tahmini ulusal anket ve nüfus sayımı verilerinden oluşan WHO Household Energy Database üzerinden üretiyor. Bölgesel toplamlar ülke nüfusuna göre ağırlıklandırılıyor. Gösterge kodu PHE_HHAIR_PROP_POP_CLEAN_FUELS. Bu nedenle yüzde 74, belirli bir evin ocak performansı değil, nüfus düzeyindeki model ve veri setinin sonucunu gösteriyor.
Küresel ortalama bölgesel farkları gizliyor
2023’te küresel pay yüzde 74’e çıkmış olsa da bölgesel dağılım aynı değil. DSÖ verisinde Afrika Bölgesi’nin kırsal alanlarında temiz pişirme örtüsü yüzde 8’de kaldı. Bu fark, küresel ortalamanın ülkeler ve kent-kır grupları arasındaki eşitsizliği tek başına göstermediğini ortaya koyuyor.
DSÖ Gözlemevi, 2023 tahminini “dünya nüfusunun yaklaşık dörtte üçü” ifadesiyle sunuyor; 2000’deki yüzde 49’luk değerle karşılaştırma ilerlemeyi gösteriyor. Ev içi hava kirliliği veri teması ile DSÖ’nün konu sayfası, yöntemi ve belirsizlik aralığını birlikte veriyor.