Dünya Sağlık Örgütü, 22 Eylül 2021’de Cenevre’de yayımladığı küresel hava kalitesi kılavuzunda ince partikül madde, yani PM2.5, için yıllık ortalama kılavuz düzeyini 5 µg/m³ olarak belirledi. Kılavuz, 2005 güncellemesinden sonra biriken kanıtların daha düşük derişimlerde de sağlık etkileri görüldüğünü belirtiyor. Bu değer bir ülkenin mevzuattaki emisyon standardı değil, hava kalitesinin sağlık açısından değerlendirilmesinde kullanılan DSÖ kılavuz düzeyi.
DSÖ’nün PM2.5 için belirlediği düzeyler
Metnin Tablo 0.1’inde PM2.5 için yıllık ortalama değer 5 µg/m³, 24 saatlik değer 15 µg/m³ olarak veriliyor. Aynı tabloda PM10 için yıllık 15, 24 saatlik 45 µg/m³; azot dioksit için yıllık 10 µg/m³; karbon monoksit için 24 saatlik 4 mg/m³ değerleri yer alıyor. Ozon için zirve sezon değeri 60, sekiz saatlik değer 100 µg/m³ olarak gösteriliyor.
24 saatlik PM2.5 ve PM10 değerleri, tek bir günün rastlantısal ölçümünden ziyade 99’uncu yüzdelik değer üzerinden ve yılda üç-dört aşım günü dikkate alınarak tanımlanıyor. Bu ayrım, yıllık ortalama ile kısa süreli maruziyet göstergelerinin birbirine karıştırılmaması bakımından önemli.
Ara hedefler kademeli düşüş için kullanılıyor
DSÖ, kılavuz düzeyine ulaşamayan bölgeler için ara hedefler de tanımlıyor. PM2.5’in yıllık ortalaması bakımından bu basamaklar 35, 25, 15 ve 10 µg/m³. Örgüt bu yaklaşımı, hava kirliliğinin kademeli olarak azaltılması ve nihai kılavuz düzeylerine ilerlenmesi için bir geçiş çerçevesi olarak açıklıyor.
Belgenin 290 sayfalık baskısı 9789240034228 ISBN numarasını taşıyor. DSÖ’nün 2021 küresel hava kalitesi kılavuzu ve WHO IRIS kaydı, ölçütlerin tamamı ile yöntemsel açıklamaları birlikte sunuyor.