Dünya Sağlık Örgütü, hava kirliliğiyle ilgili Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi göstergelerinde ilerlemenin durduğunu bildirdi. 29 Haziran 2026 tarihli DSÖ açıklamasına göre ince partikül madde (PM2.5) düzeyleri 2020'ye kadar geriledikten sonra büyük ölçüde yerinde saydı.
2023'te DSÖ küresel hava kalitesi kılavuzunun en gevşek ara hedefi olan 35 µg/m³'ü aşan maruziyet, düşük ve orta gelirli ülkelerde yüksek gelirli ülkelere göre 13 kat daha yüksekti. Bu düzeyin üzerinde kalan nüfus 6,5 milyar kişiye ulaştı. Veriler, kirlilikteki küresel eşitsizliğin sağlık sonuçlarıyla birlikte sürdüğünü gösteriyor.
Temiz pişirme erişimi de eşitlenmedi
2024'te yaklaşık iki milyar insan hâlâ verimsiz ocak ve yakıtlarla pişirme yapıyordu. Asya'nın çoğunda temiz pişirme erişimi 2010'dan bu yana neredeyse ikiye katlanırken Sahraaltı Afrika'da erişimsiz nüfus büyüyor; yaklaşık 970 milyon kişi temiz enerjiye ulaşamıyor.
DSÖ, Asya'nın en yüksek kirlilik düzeylerini taşımasına rağmen son on yılda en belirgin ilerlemeyi gösterdiğini aktardı. Afrika ile Batı ve Kuzey Afrika'da ise düzeyler büyük ölçüde değişmedi. Böylece hava kirliliği verisi, hem dış ortam PM2.5 maruziyetini hem de ev içi enerji kullanımındaki açığı birlikte ortaya koyuyor.
Sağlık gündemiyle bağlantı korunuyor
DSÖ hava kirliliği başlığı ile ortam hava kalitesi bilgi notu, PM2.5 maruziyetinin sağlık üzerindeki etkisini izlemeyi sürdürüyor. Yeni SDG güncellemesinin önemi, 2020 sonrasında düşüşün durduğunu ve ilerlemenin ülke gelir grupları ile bölgeler arasında aynı hızda yaşanmadığını göstermesi.
Kaynak: WHO - New SDG data shows stalled progress, WHO - Air pollution ve WHO - Ambient air pollution.