Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Ofisi, bulaşıcı olmayan hastalıkların 53 ülkeli Avrupa bölgesinde her yıl yaklaşık 1,8 milyon önlenebilir ölüme yol açtığını açıkladı. 27 Haziran 2025 tarihli DSÖ raporuna göre bu hastalıkların oluşturduğu yıllık üretkenlik kaybı 514,5 milyar doları aşıyor.
Raporda önlenebilir ölümlerin yaklaşık yüzde 60’ı tütün ve alkol kullanımı, yüksek tansiyon, sağlıksız beslenme, obezite ve fiziksel hareketsizlik gibi risklerle ilişkilendirildi. Kalan yüzde 40’lık bölüm ise zamanında tanı ve uygun tedaviye erişimdeki eksikliklerle bağlantılı gösterildi. Bu ayrım, yükün yalnızca bireysel davranışlarla değil sağlık hizmetlerinin zamanlaması ve kapsamıyla da ilgili olduğunu ortaya koydu.
2030 hedefi için bölgesel farklar
Belçika, Danimarka, Estonya, İsrail, Kazakistan, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç ve İsviçre, kadın ve erkeklerde bulaşıcı olmayan hastalıklara bağlı erken ölümleri yüzde 25 azaltma eşiğine ulaşan ülkeler arasında yer aldı. DSÖ, 26 ülkenin de mevcut ilerlemeyi sürdürmesi halinde 2030 hedefine ulaşabileceğini değerlendirdi.
Kalp-damar hastalıkları ve kanser kaynaklı ölümlerin bölgenin doğu kuşağında daha yüksek seyrettiği belirtildi. DSÖ Avrupa Direktörü Hans Henri P. Kluge, hastalıkların önemli bölümünün önlenebilir ve tedavi edilebilir olmasına rağmen bu yükün sağlık gündeminde yeterince karşılık bulmadığını söyledi.
Kazakistan’dan sağlık sistemi örneği
DSÖ’nün 28 Temmuz 2025 tarihli değerlendirmesi, Kazakistan’ı yüzde 25 hedefini karşılayan ilk Orta Asya ülkesi olarak gösterdi. Ülkede kateter laboratuvarlarının sayısı 2017–2024 döneminde 31’den 49’a yükseldi; inme acil merkezlerinin sayısı 83’e çıktı.
Aynı değerlendirmede 2024 yılında meme ve kolorektal kanser taramasının hedef grubun yüzde 70’ine ulaştığı aktarıldı. DSÖ’nün Avrupa sağlık raporu ise erken önleme, tarama ve sürekli bakımın bölgesel eşitsizlikleri azaltmadaki rolüne dikkat çekti.