UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Hükümetlerarası Komitesi, Antep İşi Nakışı’nı İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Liste’sine aldı. Karar, 11 Aralık 2025’te Yeni Delhi’de düzenlenen 20. oturumda 20.COM 7.b.46 numarasıyla kabul edildi.
UNESCO kararında Antep İşi, Gaziantep’e özgü iplik çekme nakışı olarak tanımlandı. Uygulamada iplikler çekilip kesilerek desen oluşturuluyor; nakış kasnak veya çerçeve üzerinde hazırlanarak giysi ve örtülerde kullanılıyor.
Nakış bilgisi kuşaklar arasında aktarılıyor
Dosyada bilginin özellikle kadınlar, anneler ve anneanneler aracılığıyla sözlü anlatım ve uygulamalı gösterim yoluyla aktarıldığı belirtildi. Böylece teknik yalnızca tamamlanmış ürünlerle değil, üretim sürecinin öğretilmesiyle de yaşatılıyor.
Yerel kuruluşların düzenlediği kurslar, sergiler ve eğitim faaliyetleri ile nakışın belgelenmesine yönelik çalışmalar da koruma planı içinde yer aldı. Bu faaliyetler, zanaatın yeni kuşaklara aktarılması ve uygulayıcıların görünürlüğünün artırılması amacıyla dosyaya dahil edildi.
Türkiye’nin UNESCO’daki unsur sayısı 32 oldu
Antep İşi Nakışı dosyası Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlandı. Kayıtla birlikte Türkiye’nin UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Liste’sindeki yaşayan miras unsuru sayısı 32’ye yükseldi.
Teknik, ürün ve aktarım biçimi
UNESCO dosyasında Antep İşi Nakışı, iplik çekme ve kesme yoluyla desen oluşturulan, Gaziantep’le ilişkilendirilen bir nakış geleneği olarak tanımlandı. Ürün kadar tekniğin nasıl uygulandığı, hangi malzemelerin seçildiği ve bilginin kimler aracılığıyla aktarıldığı da miras unsurunun parçası kabul edildi.
Nakışın giysi ve örtülerde kullanılması, geleneğin yalnızca sergilenmek üzere üretilen nesnelerden ibaret olmadığını gösteriyor. Kasnak veya çerçeve üzerinde gerçekleştirilen üretim, uygulayıcıların becerisi ve yerel kullanım alanlarıyla birlikte yaşatılıyor.
Koruma planı kurs ve sergileri kapsıyor
Dosyada kadınlar, anneler ve anneanneler aracılığıyla yapılan sözlü anlatım ve uygulamalı gösterimlerin kuşaklar arası aktarımda önemli olduğu belirtildi. Kurslar ve eğitimler, tekniğin yeni uygulayıcılara öğretilmesini; sergiler ve belgeleme çalışmaları ise görünürlüğünün artırılmasını hedefliyor.
Kayıt, Antep İşi Nakışı’nın yerel bir üretim biçimi olarak korunmasını ve Gaziantep’teki kurumların katılımıyla sürdürülmesini öngörüyor. Türkiye’nin listedeki yaşayan miras unsuru sayısının 32’ye yükselmesi, yeni unsurun mevcut koruma planlarına eklenmesiyle gerçekleşti.